Wiro Kuipers - Facilitator voor taaie thema's.
Ik zet je áán. Aan het denken, aan het verbeelden, aan het samenwerken. En aan het werk, meters maken.
Taaie thema's
Er zijn van die vraagstukken waar je in je eentje niet uitkomt. Te groot, te ingewikkeld, en er kijken te veel mensen anders naar. Taaie thema's noem ik ze. Wie er iets aan wil doen heeft alle betrokkenen nodig, maar die komen zelden zomaar samen. Sterker nog: soms kennen ze elkaar niet eens, vertrouwen ze elkaar niet of zijn ze het oneens met elkaar. Dat soort patronen kunnen heel hardnekkig zijn; iedereen heeft gelijk vanuit zijn eigen positie, en niemand is eigenaar van het geheel. En ondertussen wordt het vraagstuk alleen maar dringender.
Het gekke is dat er meestal meer dan genoeg 'oplossend vermogen' voorhanden is. We wenden het alleen niet aan, of nauwelijks, of verkeerd. Terwijl mensen graag helpen. Vraag iemand om een bijdrage en je krijgt meer dan je had verwacht, ook van wie dacht niets te brengen te hebben. En wat iemand deelt raakt niet op: goede ideeën, kennis, helpende handen, contacten en vertrouwen. Het ligt voor het oprapen, maar wacht vaak tot er een prangende hulpvraag wordt gesteld.
Ik zet je áán. Om die hulpvraag te stellen, maar ook om anderen verder te helpen. Zo mobiliseer ik groepen mensen van divers pluimage om iets voor elkaar te krijgen wat geen van hen alleen kan. Meestal in het publieke en maatschappelijke domein: gemeenten, universiteiten, veiligheidsregio's, allianties, bewonersgroepen en ondernemingen die er samen uit moeten komen. Ik ontwerp de ontmoeting of het traject waarin het wél gebeurt en begeleid het van begin tot eind.
Speelruimte scheppen
Ik denk met je mee, en ontwerp en begeleid de ontmoeting(en) die nodig zijn. Live of online: ik schep speelruimte, zowel ruimtelijk, mentaal als organisatorisch. Degenen die betrokken zijn tonen betrokkenheid: ze nemen deel en zijn geen publiek. Er ontstaat verbinding, inzichten en perspectieven worden uitgewisseld en toekomstbeelden komen dichterbij. Die taaie thema's: die tackelen jullie. En wat er ontstaat: daar gaan jullie verder mee aan de slag, ook als ik alweer vertrokken ben.
Mijn bijdrage kan verschillende vormen aannemen, bijvoorbeeld in de vorm van:
Een ontmoeting die ertoe doet. Een congres, een netwerkbijeenkomst, een strategische sessie. Ik denk mee over de invulling, help sprekers en workshopleiders met hun deel, ontwerp het geheel als één ervaring en speel zelf de rol van dagvoorzitter.
Een reeks van activiteiten waarin een groep ergens uitkomt, met een opbrengst per keer. Parallel of in serie, of gespreid over de tijd. Omdat één bijeenkomst vaak 'los' staat, en er vaak méér gevraagd wordt. Ultiem wil ik vormgeven aan mijn 'kroonjuweel': co//ab.
Een werksessie waarin perspectieven bij elkaar moeten komen. Bijvoorbeeld met LEGO Serious Play, in de vorm van een World Café, of door middel van een toekomstsessie. Het vraagstuk staat voorop en daar ontwerp ik een passende werkvorm bij.
De 'facilitator for one', wanneer je geen bijeenkomst nodig hebt maar een 'exocortex'. Een creatieve breinextensie: iemand die met je meedenkt, inspiratie uit andere domeinen laat zien en vlijmscherpe vragen stelt.
Licht, los, ludiek
Toen ik mijn logo liet zien aan mijn netwerk hoorde ik het vaakst drie associaties: vuurtoren, sleutelgat, spelpion. Terecht, want mijn manier van doen heeft iets van die alle drie: licht, los en ludiek.
Licht. Ik houd ervan helderheid te brengen in situaties die complex zijn. En ik breng aan het licht wat nog in het donker zit: de onderstroom, het onbesprokene, ook de schaduwkanten. Mijn licht laat ik ook schijnen op wat verder weg ligt of buiten je blikveld blijft. Voorbeelden uit heel andere domeinen, mogelijkheden die nog niemand verkende, een toekomstsignaal dat veel te betekenen kan hebben.
Los. Ik maak los wat vastzit. De magie van door een sleutelgat gluren waardeer ik, maar liever kraak ik het slot. Met mijn manier van doen probeer ik patronen te doorbreken. Ontgroeven heet dat ook wel. Anders doen. En dat vraagt vaak anders doén. In beweging: denkend met je handen, als onderdeel van een ervaring of samen aan de wandel. Want als je niet beweegt, beweegt er ook niks.
Ludiek. 'Make work feel like play': dat draag ik al lange tijd uit. In spel leren we en ontwikkelen ons, en het biedt een veilige setting om je verbeelding te gebruiken. Ik neem spelen serieus, en gebruik principes ervan in alles wat ik doe. Om zware kost toegankelijk te maken, plezier te beleven, fouten te mogen maken en op verschillende manieren met taaie thema's om te kunnen gaan.
Zoek de grens op
'Zoek de grens op': dat past bij mij. In fysieke zin, omdat ik thuis ben in het Nedersaksische taalgebied. Hier kom ik weg. En in figuurlijke zin: omdat ik graag werelden samenbreng, deelnemers uitdaag om een stapje verder te zetten en graag de grens van onze verbeelding oprek.
Drie dingen geven daar kleur aan.
Een bestuurs- en bedrijfskundige achtergrond. Bestuurskunde aan de Universiteit Twente, een executive MBA bij TSM Business School, en adviserende, leidinggevende en faciliterende rollen binnen overheid, onderwijs en maatschappelijk gedreven organisaties. Daardoor doorgrond ik de verschillende kanten van publiek-private vraagstukken en spreek zowel de taal van bestuurders als die van de mensen die het werk doen. Specifiek geldt dat voor het veiligheidsdomein: daarin begon mijn loopbaan en tegenwoordig doe ik er verschillende opdrachten.
Bijna twintig jaar ervaring als facilitator. Creatieve sessies begeleiden doe ik sinds medio 2008, en de laatste vijftien jaar gaf ik honderden workshops met LEGO Serious Play. Ik was lang betrokken bij Gave Dingen Doen en faciliteerde bijeenkomsten voor het DesignLab van de Universiteit Twente. Bij KaosPilot leerde ik Experience Design. Dat gebruik ik als omlijsting voor werkvormen als het World Café, future design, wandelsessies, Social Labs, Back of the Napkin, Business Model Canvas en meer. Een soort snoepwinkel, waar ik ingrediënten uit put die passen bij waar jouw thema om vraagt.
Geworteld in deze regio. Hoewel ik internationaal heb gewerkt voel ik me het meest op mijn gemak 'tussen Wad en Waal': in het oude Nedersaksische taalgebied. Ik groeide op in Groningen, woon in Twente en spreek de taal, letterlijk en figuurlijk, hier in de grensstreek. Mijn netwerk loopt door sectoren heen: onderwijs, overheid, ondernemers, kunst, cultuur, ruimtelijk, sociaal. Ook buiten deze streek, maar aanwenden van kennis en kennissen doe ik het liefst vóór dit gebied, om hier de taaie thema's te tackelen die er spelen.
Joa Joa Joa
Weet je wat "Joa joa" betekent in het Twents? Het is een beleefd "nee". Alleen wel bijna waar ik op mik: want ik ga voor drie keer "Joa" als maatstaf of ik geslaagd ben om je áán te zetten. "Joa joa joa" zeg je bijna kwispelend, op het puntje van je stoel, stuiterend van enthousiasme. Zo uitbundig vind je de mensen niet vaak in deze regio, maar je begrijpt vast mijn punt. :-)
Vorige opdrachtgevers zeggen er bijvoorbeeld dit over:
Wiro verweeft inhoud en interactie op zo'n manier dat de inspiratie rijkelijk vloeide. Achteroverleunen was er niet bij, dankzij soepel lopende gesprekken en een goed doordacht spelelement dat energie opwekte en de aanwezigen met elkaar verbond.
Christiaan Seemann & Roselinde Wijnands, Regieorgaan SIA
Zijn rol was veelzijdig: hij dacht mee over de creatieve invulling van het evenement, hielp diverse workshopleiders met de voorbereiding van hun workshop, en trad op als dagvoorzitter. Wiro is relaxed en creatief, denkt buiten de gebaande paden, zonder de praktische kant uit het oog te verliezen.
Ellen Kiphardt, Gemeente Almelo
Soms brengt inspiratie en plezier dat enthousiasme. Maar 'goed veur mekaar' zijn we net zo vaak door het onaangename aan te raken. Wat een groep werkelijk tegenhoudt wordt zelden hardop gezegd, en is meestal wél te merken. Ik benoem het dan, ook als het even stil wordt. Sterker nog: vaak moet dat, willen we meters maken met de taaie thema's die aan de orde zijn, en niet terugvallen in oude patronen.
Zelf zou ik heel hard Joa joa joa roepen als ik alles dat ik hiervoor schreef bijeen kan brengen in een langdurende samenwerking. Een coalitie van verschillende bloedgroepen die zich langere tijd vastbijt in een maatschappelijk vraagstuk dat muurvast zat. De aanpak die ik daarvoor aan het vormgeven ben heet co//ab: doorgronden, ontgroeven, verbeelden, richten, doorwerken. Oftewel: waar het ertoe doet en met wie het aangaat doen wat nodig is. Benieuwd? Of iets van plan? Laten we afspreken.
Weekly Wonder
Aán zetten: dat probeer ik elke week ook een beetje te doen door woorden te geven aan mijn verwondering. Dat wat ik meemaak, ontdek of aanschouw vang ik elke week in een 'Weekly Wonder': een artikel dat een inkijkje geeft in mijn wereld. Hieronder staat een preview van de drie meest recente edities. Het volledige archief (nu bijna twee jaar) zie je als je doorklikt.
Aan de slag
Genoeg over mij. Laten we het over jou en je taaie thema hebben. En over hoe we zorgen dat we betrokkenen áán zetten. Popel jij ook? Maak an dan, en boek meteen een passend moment in mijn agenda. Ik drink mijn koffie zwart en sterk.
